Een groeiend aantal geschillen
Waar de airco tien jaar geleden nog een uitzondering was, hoort hij nu bij bijna elke verbouwing of nieuwbouwwoning. Gemeenten zien daardoor een toename van meldingen, vergunningsaanvragen en handhavingsverzoeken. De klachten vallen grofweg in twee categorieën: de fysieke aanwezigheid van de installatie en het geluid dat de airco produceert.


De omgevingsplanactiviteit: vaak vergunningsplichtig
Het plaatsen van een buitenunit valt onder de Omgevingswet meestal onder een omgevingsplanactiviteit. Of een vergunning nodig is, hangt af van de locatie, de afmetingen en de regels in het gemeentelijke omgevingsplan.
Een aantal aandachtspunten:
Vergunningsvrij bouwen kent grenzen. Een airco aan de achtergevel op de begane grond valt soms binnen de regels voor vergunningsvrije bouwwerken. Aan de voorgevel, zijgevel of op een balkon ligt dit vaker anders. Gemeenten moeten bijvoorbeeld toetsen aan welstand, aan de bestemming en aan de regels van het omgevingsplan.
Formaat en zichtbaarheid spelen een rol. Grote buitenunits, meerdere units naast elkaar, of een unit die het straatbeeld verstoort, leiden vaker tot een vergunningsplicht of tot een afwijzing.
Een buurman die zonder vergunning een omgevingsplanactiviteit realiseert, loopt het risico op een handhavingsprocedure van de gemeente. Dat kan vervolgens uitmonden in een last onder dwangsom.


Geluidsoverlast: de standaardvoorschriften van het Rijk
Naast de bouwkundige kant speelt geluid een grote rol. Voor airco's gelden standaard geluidsvoorschriften die landelijk zijn vastgelegd, ongeacht de gemeente waarin men woont. Deze normen zijn afkomstig uit het Besluit bouwwerken leefomgeving en gelden voor installaties zoals airco's, warmtepompen en ventilatiesystemen bij woningen.
De kern van deze regeling: het geluidsniveau op de erfgrens of bij het gevoelige gebouw mag een bepaalde grenswaarde niet overschrijden, gemeten in decibel dB(a) en afhankelijk van het tijdstip van de dag. Deze normen gelden landelijk en uniform, zodat een gemeente niet zomaar een eigen, afwijkende norm kan hanteren. Wel kan een gemeente in het omgevingsplan aanvullende regels stellen, bijvoorbeeld over plaatsing of afscherming.
Voor de praktijk betekent dit twee dingen. Een buurman die zich beroept op geluidsoverlast, kan de gemeente vragen te handhaven op basis van deze normen. Een meting door een deskundige is vaak nodig om overschrijding aan te tonen. Deze metingen zijn complex voor de meeste gemeenten en gebeuren vaak foutief. Andersom geeft naleving van de normen de plaatser van de airco een objectief verweer tegen klachten.


Praktisch advies bij een geschil
Voor wie als buur met een airco-geschil te maken krijgt, zijn een paar stappen verstandig.
Ten eerste: ga na of voor de installatie een vergunning nodig was en of die is verleend. Dit is te controleren via het omgevingsloket van de gemeente of kunnen wij voor u controleren.
Ten tweede: bij geluidsoverlast is een geluidsmeting door een onafhankelijke deskundige het sterkste bewijs. Losse ervaringen zijn geen bewijs in een procedure.
Ten derde: een handhavingsverzoek bij de gemeente is de aangewezen route bij een overtreding van vergunningsvoorschriften of geluidsnormen. Overleg met de buurman blijft echter de snelste en goedkoopste oplossing.


Conclusie
De airco is een zegen tegen de hitte, maar kan zonder zorgvuldige voorbereiding een bron van een burenruzie worden. Wie een airco plaatst, doet er verstandig aan vooraf te toetsen of een airco vergunningsplichtig is en of de geluidsnormen worden gehaald. Wie overlast ervaart, heeft met de landelijke standaardvoorschriften een concreet toetsingskader in handen. Bij twijfel is juridisch advies op maat aan te raden, zowel voor de plaatser als voor de omwonende.


Janssen Juridisch Advies adviseert over vraagstukken op het gebied van omgevingsrecht en bestuursrecht, waaronder geschillen rondom vergunningen en geluidsoverlast.